سخن روز

بازینو نماد توسعه یا تبعیض

تیرماه سال جاری یکی از مدرنترین شهربازی های طبقاتی در شهر ملارد افتتاح شد همت وتلاش سرمایه گذاران این طرح عظیم، شایسته تقدیر وستایش است مخصوصا اینکه این طرح در یکی از محرومترین مناطق کشور اجرا شده است. شاید از این رهگذر قدمی در راه توسعه وپیشرفت منطقه برداشته شود. ذکر این نکته ضروری است که هدف از این یادداشت به هیچ وجه تقبیح عمل شایسته برادران بیطرفان در احداث این مجتمع تفریحی بسیار مدرن نیست چراکه شهرستان ملارد بدون هرگونه زیرساخت و برنامه توسعه ای بیشتر از هر چیزی به اینگونه طرح های سرمایه گذاری برای پیشرفت وتوسعه نیازمند است. به هرروی در یکی از اولین روز های افتتاح بازینو به اتفاق خانواده ساعتی را در این محیط دلنشین وسرگرم کننده سپری کردیم مجتمعی بسیار زیبا با وسایلی مدرن و لوکس وتقریبا گران قیمت. پس از خروج از شهر بازی که در مدت تقریبا یک ساعته هزینه ای معادل 30 هزارتومان برایم در برداشت تعدادی از بچه های قشر ضعیف ساکن سرآسیاب که تبلیغات تلویزیونی آنها را نیزبه این محل کشانیده بود توجهم را به سمت خودشان جلب نمود، آنها نیز همانند سایرین قصد داشتند که وارد شهر بازی شوند اما به جهت هزینه های ورودی و... نتوانسته بودند که وارد شهر بازی شوند و به اجبار بر روی جداول بتنی روبه روی شهر بازی با حسرت رفت وآمد و خوشحالی همسن وسالان خود را به تماشا نشسته بودند و به محض خروج یکی از بچه ها از شهر بازی به سرعت اطراف او را گرفته واز احوالات داخل بازینو پرس وجو می کردند. به راستی چند درصد از مردم محروم ساکن منطقه که عموما از قشر ضعیف وآسیب پذیر جامعه هستند توانایی و استطاعت مالی دارند که حتی یکبار فرزندان شان را به این گونه مکان ها بیاورند مردمی که گرفتار هزینه های ضروری زندگی هستند. شهید مطهری در کتاب ارزشمند بیست گفتار خود در مبحث اثرات اجتماعی تبعیض وشکاف طبقاتی مطالب ارزشمندی بیان نموده است که مروری برآن خالی از لطف نمی باشد.

 “ اگر بچه های یک خانواده هرکدام ببینند که سهم غذا، شیرینی، لباس و ... او از سهم دیگری کمتر است ناراحت می شود قهر می کند وچون احساس مظلومیت ومحرومیت می کند درصدد انتقام بر می آید لذا لازم است پدران ومادران که به سعادت فرزندان خود اهمیت می دهند ومیل دارند بچه هایشان از کودکی روحیه سالم داشته باشند از اول هیچ گونه تبعیضی بین آنها قائل نشوند. تبعیض واحساس تبعیض  تخم اختلاف کاشتن است تخم حسادت و انتقام کاشتن است. تبعیض موجب می شود هم روح آن بچه محروم فشرده وآزرده و ناراحت شود وهم آن بچه عزیز کرده متکی به غیر وضعیف النفس وزود رنج بار بیاید. سایر افراد جامعه نیز حالت همان فرزندان یک خانواده را دارند تبعیض ها وتفاوت گذاشتن ها روح یک عده را که محروم شده اند فشرده وآزرده وکینه جو وانتقام کش می کند وروح یک عده دیگر را بصورت عزیز بلاجهت در آمده اند لوس وکم حوصله وزود رنج وبیکاره ومسرف می کند. در میان یک طبقه حسد وکینه وانتقام، نفرت ودشمنی ودر طبقه دیگر اسراف وتبذیر پیدا می شود. فکر کنید مجموعا چه اوضاع واحوالی در اثر بی عدالتی وتبعیض در میان مردم پیدا می شود. امروزه روانشناسان ثابت کرده اند که کینه ها وعداوت هایی که در روح انسان پیدا می شود ممکن است موقتا به اعماق روح انسان فرو برود وانسان به حسب شعور ظاهر خود آنها را فراموش کند اما واقعا محونمی شوند بلکه در همان اعماق روح بی خبر از شعور ظاهر مشغول فعالیت است که راهی پیدا کند و بیرون بیاید. حضرت رسول اکرم (ص) می فرمایند: خدایا این آتشی که در دل ماست و روزی زبانه خواهد کشید دیگری را نسوزد اگر می خواهد بسوزاند همان کس را بسوزاند که بر ما ظلم کرده وسبب این آتش شده است. اگر بنا باشد انسان بر اساس عقل وشعور خود انتقام بگیرد انتقام یک شخص را از شخص دیگر نمی گیرد اما وقتی انسان به فرمان آن عقده ها وکینه های ته نشین شده در اعماق روح خود بخواهد انتقام بگیرد دیگر ملاحظه ای در کار نیست. مسلما اگرجامعه متعادل وموزون نباشد اگر سازمان تامین اجتماعی ومقررات اجتماعی وحقوق اجتماعی موزون ومتعادل نباشد اخلاق فردی وشخصی موزون نخواهد ماند اثر عدم تعادل اجتماع تنها در طبقه عامی نیست که محرومند بلکه طبقه بهره مند را نیز در گیر خواهد کرد. حضرت رسول(ص) در حدیثی می فرمایند: معتدل وهمسطح باشید ودر میان شما ناهمواری ها وتبعیض ها وجود نداشته باشد تا دلهای شما به هم نزدیک شود ودر یک سطح قرار بگیرد یعنی اینکه اگر در موهبت ها ونعمت های زندگی بین شما شکاف وفاصله افتاد بین دل های شما هم قهرا فاصله می افتد. گذشته از اثرات روانی تبعیض و بی عدالتی در بهره مندی از مواهب زندگی که ذکر شد خود فقر واحتیاج، سببش هر چه می خواهد باشد خواه بی عدالتی یا هر چیز دیگر، خودش یکی از موجبات گناه است که اگر ضمیمه بشود با احساس مغبونیت ومحرومیت دیگر بدتر، اگر ضمیمه شود با حسرت کشیدن های تجملات عده ای باز هم بدتر آن وقت همیشه خواهد گفت: می خورند حریفان و من نظاره کنم، همین نمی توانم دید، سبب سرقت، رشوه گیری، دزدی، جنایت، خیانت، فساد، ....اختلاس وخیانت به اموال عمومی وتقلب در کارها می شود. حضرت علی (ع) به فرزندش محمد حنفیه در باره فقر می فرماید: فرزند عزیزم، من از دیو مهیب فقر بر تو می ترسم از او به خدا پناه ببر که فقر موجب نقصان در دین است فقر فکر را پریشان ودهشت زده می کند فقر سبب ملامت وسرکوبی وتحقیر مردم، ودر نتیجه سبب پریشانی روح وموجب عقده ای شدن انسان می گردد. فقر انسان هایی که ایمان قوی ندارند را زود به گناه ومعصیت وادار می کند بسیاری از گناهان از فقر ناشی می شود فقر روح را عاصی واراده را ضعیف می کند. عقل وفکر در اثر احتیاج وفقر ونبود امکانات زندگی تعادل خود را از دست می دهد وانسان دیگر نمی تواند در قضایا فکر وتدبر کند. ...“

شاید امثال اخوان بیطرفان صرفا بتوانند در طول ماه چندین بلیط رایگان از طریق نهادهای حمایتی به دست خانواده های نیازمند وضعیف برسانند وبیشتر از این کاری از دست شان بر نیاید اما آیا جبران تبعیض ها وشکاف طبقاتی موجود، که هر روز عمیق تر وعمیق تر می شود، در جامعه امروزی ما با این روش ها امکان پذیر است!!

ایرج زارع

 1 ) کتاب بیست گفتار شهیدمطهری