سخن روز

ريشه فساد در كجاست؟

چند روز پيش در اوج هياهوي رسانه ها راجع به مباحث فساد اقتصادي، اختلاس وتصويب حقوق مادام العمر نمايندگان ومديران در مجلس اصول گراي هشتم مقاله اي زیبا به قلم حسين شريعتمداري مدير مسئوول روزنامه كيهان، هرچند كه دل خوشي از روش و مرام واخلاق اش ندارم، مطالعه مي كردم كه با ذكر خاطره اي  به احوالات يكي از سرداران شهيد دوران دفاع مقدس، كه امروزه بسيار نادر وكمياب شده است مخصوصاً در بين مديران،  اشاره نموده بود. موضوع از اين قرار است كه اين سردار شهيد در اوايل دهه شصت قصد فروش خودرو شخصي خود را داشته است وچون ماشين سالمي بوده دوست داشته است كه اين ماشين را دوستان وهمكارانش بخرند به همين دليل قصد خود را بين همكاران اعلان مي نمايد تا شايد اين خودرو توسط دوستان خريداري شود. پس از چند روز يكي از همكاران براي خريد ماشين به سردار مراجعه مي نمايد كه در كمال تعجب از خبر انصراف سردار از فروش ماشين مطلع مي شود . پس از خروج مشتري از محل كار سردار يكي ديگر از دوستان دليل انصراف وي را جويا مي شود. سردار در جواب مي گويد مگر از تلكس محرمانه كه ديروز وصول شده خبر نداريد؟ قرار است بزودي بنزين در ايران سهميه بندي شود و اين موضوع باعث افت شديد قيمت ماشين خواهد شد كه من دوست ندارم از اين رانت اطلاعاتي كه بنا به مسئووليتم در اختيارم قرار گرفته است سوء استفاده نمايم!!

اما 30 سال بعد....

ثبت ركورد بزرگترين فساد مالي در تاريخ ايران زمين، استيلاي هيولاي فساد در تمامي مراتب اداري به گواهي مردم ومراجعاني كه سرو كارشان با ادارات است، دستگيري تعدادي از دست اندركاران ومسئوولان در رده هاي بالا ومياني مديريتي همانند قائم مقام بانك مركزي، تعدادي از نمايندگان مجلس و... چندين شهردار وعضو شوراي شهر در همين اطراف واكناف استان تهران والبرز را چگونه مي توان تفسير نمود؟ آنهم در دولتي كه خود مدعي مبارزه با فساد است؟ واز اين نمد كلاههاي بسياري ساخته است!! ماجراي مناظره هاي آقاي احمدي ن‍ژاد با ساير كانديدا هاي دوره دهم رياست جمهوري وبهره برداري تبليغاتي ايشان از موضوع فسا د را همگان در خاطر دارند. البته بنده معتقد نيستم كه ديو زشت فساد اداري به يكباره در طول دولت هاي نهم ودهم شكل گرفته و از خواب بيدار شده است بلكه سياست هاي دولت هاي گذشته نيز در شكل گيري اين پديده شوم قطعاً موثر بوده است. اما حتماً سياست هاي اجرايي واقتصادي دولت هاي نهم ودهم در ريشه دوانيدن وتنومند شدن آن بسيار موثر بوده است. انحلال سازمان برنامه وبودجه واداره كشور بدون طرح وبرنامه ونظارت اين دستگاه عظيم كارشناسي، كنار گذاشتن خيل مديران با تجربه وسالم نظام به بهانه هاي واهي گردش       نخبه گان وبه كار گماردن افراد فاقد صلاحيت وتجربه بدون طي مراحل كامل گزينش وسلسله مراتب اداري آنهم كساني كه اكثراً فعال ستادهاي انتخاباتي ايشان بوده اند، كاهش دستوري نرخ سود بانكي علي رغم تفاوت چشمگيرآن با نرخ تورم و اجبار بانكها به پرداخت وام هاي بي حساب وكتاب و... از جمله برنامه هايي بوده است كه به زعم كارشناسان موجب قدرت گرفتن جريان فساد شده وهمواره مورد اعتراض دلسوزان نيز قرار گرفته است ولي افسوس كه به آن همه اعتراض وقعي نهاده نشد به جزءتهمت وافترا!! و شد آنچه نبايد بشود. هيچ عقل سالمي با جريان سالم گردش نخبه گان وجايگزيني مديران قديمي با نيرو هاي  جوان، كه طي سلسله مراتب اداري وگزينش كامل به تجربيات ارزنده دست يافته ند، مخالفتي ندارد بلكه آنچه مورد اعتراض قرار گرفته و با آن مخالفت مي شود جريان ناسالم جابجايي مديران است كه با بازنشستگي اجباري مديران با تجربه وارزنده، كه نظام ومردم به پاي آنها هزينه هاي بسيار سنگيني پرداخت نموده اند، و جايگزين نمودن افرادي فاقد كمترين صلاحيت علمي واخلاقي به جاي آنهاست كه تنها هنر شان مسئووليت در ستاد هاي انتخاباتي رييس جمهور مي باشد ولاغير. اگر جوانان نخبه و تحصيل كرده در يك برنامه سالم ومدون در كنار مديران با تجربه  تربيت و با رعايت كليه موازين اداري گزينش شوند قطعاً مديراني لايق تر وسالمتر از گذشته خواهيم داشت نه اينكه صرفاً بر اساس روابط سياسي بدون هر گونه تخصص وتجربه لازم پست هاي مديريتي بين فعالين ستادهاي انتخاباتي تقسيم شود. شهردار فلان شهر كه هم اكنون به جرم فساد سنگين مالي واخلاقي در بازداشت است اگر صرفاً به دليل اينكه رييس ستاد بوده است حكم نمي گرفت و به ساير موارد وخصوصيات اخلاقي ورفتاري وتجربي ايشان نيز توجه مي شد آيا باز هم به اين شكل لطمات جبران ناپذيري به اعتماد عمومي وارد مي آمد؟ اين روش غلط موجب شده است  سايرين كه فعلاً خارج از گود هستند  ورشد وترقي بي پايه واساس ديگران را مشاهده مي كنند نيز تحريك شده تا به هر طريق ممكن وارد جريان گردند واز اين خوان نعمت بيكران متنعم شوند. شايد ريشه بسياري از شايعات واخبار موجود راجع به خريد وفروش پست هاي مديريتي از همين اينجا نشات  مي گيرد.  در كمال تاسف امروزه ديگر همانند گذشته فساد اقتصادي عملي قبيح وزشت محسوب نمي شود بلكه حتي در بسيار از موارد با تعريف و تمجيد مردم و اطرافيان از فرد متخلف كه زرنگ است وفلان است وبهمان است نيز روبه رو مي شود. در جريان دستگيري تعدادي از شهرداران از جمله ....و... در بين عوام اين گونه عنوان مي شود كه علت دستگير ها به دليل تك خوري فرد دستگير شده مي باشد و اگرسهم بالا دستي ها را پرداخت مي كردند مشكلي برايشان ايجاد نمي شد!! وصد افسوس كه بيت المال وحق مردم را به مثابه سفره اي مي نگرند كه بايستي تعدادي از دست اندركاران كنار آن نشسته و با هم آنرا حيف ميل نمايند تا اينكه مشكلي براي هيچ يك از آنها ايجاد نشود!! شايد يكي از دلايل هشدار هاي مكرر مقام معظم رهبري طي ده سال اخير به موضوع مبارزه جدي با مفاسد اقتصادي جلوگيري از شكل گيري اين نگرش در بين مردم و مسئوولان بوده است كه در كمال تاسف شاهد شكل گيري آن هستيم.

برخورد جدي وعبرت آموز با مديران متخلف وعدم مماشات با مظنونين به فساد، عودت اموال غصبي به بيت المال، بازنگري جدي در نحوه گزينش مديران مخصوصاً در حوزه اختيارات شوراهاي شهر و از همه مهمتر بسيج عمومي مردم در مبارزه با مفاسد اقتصادي مسئوولين هر منطقه از جمله راهكارهايي است كه مي تواند به سرعت لطمات وارده به اعتماد عمومي را احياء نموده ومردم را به آينده اميدوارتر نمايد . يكي از وظائف ومسئووليت هاي مطبوعات مستقل وشجاع مبارزه جدي با مفاسد اداري است كه اگر با حمايت نهاد هاي مسئوول همانند قوه قضاييه و وزارت اطلاعات همراه شود مي تواند در روشنگري زواياي پيدا وپنهان اركان قدرت بسيار موثر افتد.

ايرج زارع