سخن روز

به بهانه 31 خرداد سالگرد زلزله هولناک رودبار

20 سال از زلزله هولناك 31 خردادماه 1369 رودبار و منجيل گذشت .   جنبش ويرانگر زمين و غفلت ما از آمادگي در برابر اين پديده طبيعي در آن آخرين بامداد بهاري، چنان زخمي به چهره سبز شمال كشور زد كه هنوز هم رد آلام و رنج‌هاي عميق ناشي از آن پس از سال‌ها بر قلب و روح بازماندگان آن فاجعه غمبار و بسياري از ايرانيان ديده مي‌شود.

زلزله مصيبت‌بار 31 خرداد 69، بر اساس آمارهاي غير رسمي تا 37 هزار كشته و 400 هزار بي خانمان بر جاي گذاشت و با تخريب 100 هزار واحد ساختماني در 27 شهرو1871 روستا، يكي از بزرگترين خسارات را به مناطق شهري و روستائی ايران در قرن بيستم وارد کرد که از آن جمله سه شهر بزرگ منجيل، رودبار و لوشان و روستاهاي فراواني را به شدت تخريب كرد. زلزلة 7/4 ریشتری 31 خرداد 69 (21 ژوئن 1990  ) در استان‌هاي گيلان و زنجان در ساعت 30 دقيقه بامداد به وقت ايران و ساعت 21 به وقت گرينويچ به وقوع پيوست و در رودبار و توابع آن، طارم عليا در شمال غرب زنجان و منجيل و توابع آن به محدودة شعاع 100كيلومتري خسارتهاي مالي و جاني فراوانی به دنبال داشت.در زمان وقوع زلزله بسیاری از مردم استان گیلان به خصوص جوانان در دقایقی پس از ساعت 24 پنجشنبه سرگرم تماشای مسابقات فوتبال جام جهانی 1990 ایتالیا بودند که زمین به یکباره لرزید و این چنین بود که پس از حدود دو هزار سال، دوباره دیو زلزله بی خبر به رودبار برگشته بود تا آن را بر سر ساکنین خواب وبیدارش به یکباره وایرانه سازد. متاسفانه لرزش شدیدزمین، زحمات طاقت فرسای چندین نسل از مردم رودبار،منجیل، لوشان و تعدادی از روستاها را نابود کرد. هیچ کس از حادثه خبر نداشت تا ظهر روز زلزله همه در بی خبری سر می بردند و هیچکس نمی دانست چه اتفاقی افتاده وقتی خبر از تلویزیون پخش شد ادرس مرکز زلزله رشت و دیلمان اعلام شد که گمراه کننده بود و هنوز کسی نمی دانست در رودبار چه خبرشده است. اما بعد از چند روز عمق فاجعه بیشترمعلوم شد. چند ساعت پس از وقوع زمين لرزة اصلي چندين پس لرزه در مواردي با بزرگي بيش از 5 ریشتر اتفاق افتاد؛ به طوري كه تا 9 روز پس از وقوع زلزله 17 پس لرزه با بزرگی بيش از 4 ریشتر و 35 مورد تا 4 ماه پس از آن با بزرگي بيش از 4  ریشتر ثبت و گزارش شده است. در استان گيلان، شهرهاي رشت، رودبار، آستانة اشرفيه، لاهيجان، منجيل، لوشان و صومعه سرا بيشترين خسارتها را ديدند. به بسياري از منازل مسكوني، تجاري، دولتي و راه‌ها و پل‌ها آسيب شديد وارد شد. منبع بزرگ تأمين آب شرب رشت-انزلي و تعدادي ساختمان و آپارتمان هفت، هشت طبقه مسكوني ويران شده که تعداد زیادی كشته و مجروح بر جای گذاشت. منجيل و لوشان شديداً آسيب ديدند به نحوی که اكثر ساختمانها ويرانه و صدها كشته وزخمی بر جای گذاشت. به سد منجيل آسيب شديدي وارد آمد و در تونلهای منجيل-رودبار شكستگي‌هاي بزرگی پدیدار و ورودي آنها با ريزش كوه تخريب شد. زلزله ويرانگر منجيل با همه پيامدهاي فاجعه‌باري كه داشت، نقطه عطفي در مطالعات زلزله شناسي و مهندسي زلزله در ايران شد. به طوري كه «امروزه مطالعه آن زمين‌لرزه بخشي از سرفصل‌هاي دروس زلزله شناسي، زلزله شناسي مهندسي و همچنين پهنه بندي خطر زلزله را به خود اختصاص داده و هر ساله دانشجوياني براي بازديد از آن و درس‌هايي كه بايد از اين زلزله آموخت به منطقه منجيل و رودبار مي روند. زلزله رودبار بی تردید تاثیر گذارترین زلزله در زمینه ساخت وساز اصولی ومقاوم سازی در برابر زلزله وحوادث طبیعی بود. هرچند این زلزله دستاوردهای مهمی برای جامع علمی وفنی کشور داشت که می توان به تشکیل اولین مراکز تحقیقاتی وپژوهشی مرتبط با زلزله، تدوین آیین نامه ها ومقررات ملی ساختمان واستاندارها اشاره داشت اما متاسفانه غفلت وسهل انگاری موجب شد هشدارهای زلزله رودبار به سرعت از یادها رفته تا بار دیگر هزاران انسان در قربانگاه خانه ها وکپرهای گلی وسازه های فاقد استحکام آوج، اردبیل، بم و... گرفتار شوند.  معمولا رسم بر این است که بعد از زلزله همه بسیج شوند وبا قلبی پر درد تمامی توان خود را برای امداد ونجات وکمک رسانی به آسیب دیدگان به کار گیرند اما ای کاش به وضعیت وخیم سازه های فاقد استحکام در شهر ها وروستا های سراسر کشور مخصوصا وضعیت اسف بار فعلی سراسیاب وملارد هم توجهی ویژه می شد تا بار دیگر شاهد چشمان اشکبار کودکان یتیم وناله بازماندگان ماتم زده نباشیم. باشد كه با درس گرفتن از اين رويداد دهشتناك لرزه‌يي و زخم‌هاي فراموش نشدني ديگري كه در بويين زهرا، طبس، بم و ... بر پيكره اين سرزمين لرزه‌خيز نشسته، شاهد اقدامات اصولي و هوشيارانه‌تر در جهت آمادگي در برابر اين پديده طبيعي و كاهش هر چه بيشتر تلفات و خسارات تاسف‌بار اين حوادث باشيم.شایدیادآوری این رویداد تلخ وبه یاد آوردن رنج ومحنت بازماندگان این رخداد وچهرهای شکسته وغمگینی که در اثر رعایت نکردن اصول بسیار ابتدائی ساخت وساز، عمری را در غم از دست دادن عزیزانشان سپری کرده اند مارا در انجام رسالت خویش در جدی گرفتن زلزله وآثار آن مصمم تر کند. زلزله قابل پیش بینی نیست اما با تمهیداتی خسارات سنگین آن قابل پیشگیری است. زلزله را جدی بگیریم

از بازماندگان زلزله رودبار- صابر سمیع انارکولی