سخن روز

معضلات فرهنگی در شهرهای نو پا

یکی از عمومی ترین و از منظری اصولی و بنیادی ترین مشکلات شهرها، در حال حاضر در هم ریختگی و گسستگی فرهنگی در مقایسه با فرهنگ مادر و اولیه است که خود منشأ بسیاری از معضلات بشری و اجتماعی می باشد. این مسئله در شهرهای جدید و نو پا تاثیر بیشتری بر جای می گذارد . شکل گیری شهرهای جدید در دنیا عوامل متعددی دارد که از مهمترین آنها می توان به پدیده ی مهاجرت، مقاصد اقتصادی، سر ریز جمعیت در شهرها و... اشاره کرد.در کشور ما بعد از اصلاحات ار ضی در اوایل دهه ی 1340 و تاثیر آن بر اقتصاد روستایی و همچنین رشد و گسترش شهر نشینی، باعث سرازیر شدن خیل روستاییان به سمت شهرها گردید. با پیروزی انقلاب اسلامی و شروع جنگ تحمیلی این روند سیر صعودی به خود گرفت و جمعیت شهرها مخصوصاً تهران و حومه به یکباره افزایش یافت. در اطراف تهران، منطقه ی جنوب غرب و غرب یعنی اسلامشهر، کرج و شهریار بیشترین میزان پذیرش جمعیت را به خود اختصاص دادند و نتیجه آن به وجود آمدن شهرها و شهرکهای اقماری فراوان با جمعیت چند صد هزار نفری بود. قصبه ای کوچک از توابع شهریار(ملارد) اکنون با جمعیتی در حد انفجار، بر تارک زیبای شهر نشینی و شهرسازی مدرن ایران می درخشد و چشم هر بیننده ای را از فاصله چند کیلومتری می نوازد.از نظر فرهنگی در شهرهایی که قدمت تاریخی دارند وقوع جرم و جنایت و بزهکاری، کمتر از شهرهای جدید و نوپاست. یکی از علل آن پایبندی ساکنان به آداب ورسوم و انگاره های محلی است. بدین معنی که ساکنان این قبیل شهرها در صورت ارتکاب هر جرم و جنایت و بذهی، علاوه بر قانون می بایست به یک سیستم مردمی و محلی ناظر نیز جوابگو باشند. به همین خاطر بی پروا دست به هر عمل شنیعی نمی زنند.در مقابل در شهرهای تازه و نوپا، این سیستم کنترل اجتماعی و مردمی وجود ندارد و یا خیلی ضعیف است و بزهکار فقط خود را مکلف به جوابگویی در مقابل قانون می داند، حال آنکه با توجه به ضعف اکثر زیر ساخت های لازم در این گونه شهرها از جمله کمبود مراکز پلیسی و امنیتی،بسیاری از اعمال مجرمین از چشم قانون دور می ماند، از طرفی آن چشم تیز بین اجتماعی و تاثیر گذار نیز وجود ندارد. علاوه بر این مردمانی که در شهر ملارد (سرآسیاب و مارلیک) سکنا گزیده اند، اکثراً به خاطر فرار از اوضاع نامناسب اقتصادی منطقه ی مبدأ د رجستجوی مدینه فاضله و کعبه آمال به اینجا روی آورده اند ولی هرگز آن را نیافته اند.مسائلی از قبیل خرید و فروش و اعتیاد به مواد مخدر، تجاوز به عنف، دزدی و خفگیری،دعواهای دسته جمعی قبیله ای، قومی و...حداقل نتایج ملموس و عینی اینگونه شهرهاست که غیر قابل انکار است و آن را می بایست با شجاعت تمام بپذیریم. تا زمانی که بیکاری و فقر بیداد می کند. تا هنگامی که در یک کوچه باریک که از لحاظ ساخت و ساز شهری با حداقل قوانین شهرسازی هم مطابقت ندارد، به اندازه چند روستاجمعیت چپیده است بدون کمترین امکانات لازم و... صحبت از آموزه های فرهنگی و اجتماعی، اصول شهرنشینی، رعایت حقوق شهروندی و...کار عبث و بیهوده ای است، با نگاهی سطحی به اوضاع شهرمان، متوجه می شویم که میزان کجرویهای اجتماعی در حواشی بیشتر از مرکز می باشد و شرایط بغرنج تر است. هر چند که اکثر مسئوولین امر سعی و تلاش وافر دارند تا از افزایش بزه و جرم و جنایت در شهر جلوگیری کنند، اما متاسفانه این میزان تلاش کافی نیست و می بایست یک هماهنگی کلی بین سازمان ها و ادارت شهرستان جهت رسیدن به شرایط مطلوب به وجود آید . البته پرداختن به معضلات فرهنگی شهرهای نوپا از جمله ملارد در یک مقاله نمی گنجد و نیاز به شرایط مناسب دارد، اما در هر صورت با توجه به شهرستان شدن ملارد از فرمانداری محترم و کلیه سازمان ها و ادارات انتظار می رود جهت رفع مسائل و مشکلات این شهر در تمام زمینه ها، اقدامات مقتضی و قدم ها موثری برداشته شود،تا سیما و سیرت شهرمان بیش از پیش اسلامی و ایرانی اصیل گردد. به امید آن روز

گلباد معظمی گودرزی

کارشناس ارشدبرنامه ریزی محیطی