سخن روز

فرهنگ و ضرورتهای فرهنگی شهرستان ملارد

 مقوله فرهنگ به عنوان پایه و اساس روابط اجتماعي در جوامع بشري, همواره مورد بحث بوده است . در یک تعریف ساده، فرهنگ عبارت است از مجموعه آداب و رسوم و اعتقادات عامه مردم یک جامعه که دراعمال و رفتار روزانه آنها بروز و ظهور می کند. فرهنگ را می توان روح کلی حاکم بر اعمال و رفتار هر جامعه دانست که دایما در حال تاثیر گذاری و تاثیرپذیری است. هرچه زمان  پیش می رود میزان ارتباطات و تعامل جوامع بشری نیز بیشتر می شود و در سایه این تعاملات پی در پی و ناگزیری که جوامع بشری با هم دارند,  فرهنگ آنها نیز متناسب با عمق و ریشه و قدرتی که دارد دستخوش تغییر و تحول سازنده یا تخریب می شود و در این تقابل دایمی فرهنگ های مختلف، فرهنگ هایی دوام می آورند که بیشتر با روح و فطرت ذاتی انسانها همخوانی و هم آوایی دارند. انسانها برای ارضای نیازهایشان با دیگران روابط اجتماعی برقرار می نمایند. اگرچه نیازهای انسان ها جنبه عام دارند اما از نظام های اجتماعی و فرهنگی نیز تاثیرپذیر می باشند. فرهنگ در واقع میزان تجربه و عمق تفکر و ادراک درهمه زمینه هاست که انسان  یا انسانها چگونه به بهترین وجهی محیط پیرامون خود را بشناسند و روش ها و ابزار مناسبی  برای کسب بهترین شناخت ابداع نمایند . در یک جامعه همواره خرده فرهنگ هایی وجود دارد که حاصل برایند تاثیر این خرده فرهنگ ها بر همدیگر, فرهنگ عامه را بوجود می آورد. هرقدر که خرده فرهنگ های مثبت جامعه ای بیشتر باشد، آن جامعه از غنای فرهنگی بیشتری برخوردار خواهد بود. مهاجر پذیری و یا مهاجرت افراد مقیم یک جامعه، یکی ازعوامل تاثیرگذار بر فرهنگ آن جامعه است. اعم از تاثیر مثبت یا منفی از طریق ایجاد جاذبه های فرهنگی و بالابردن سطح خدمات و رفاه در یک جامعه می توان علاوه بر ایجاد زمینه ماندگاری نخبگان فرهنگی  موجود در جامعه،  زمینه پذیرش نخبگان سایر فرهنگ ها و در نتیجه ارتقای فرهنگ آن جامعه را فراهم نمود. هرچند که در بیشتر مواقع با بالا رفتن سطح خدمات و رفاه جامعه نسبت به سایر جوامع همجوار،  زمینه بهتری برای مهاجرت بی رویه افراد غیر بومی به آن جامعه فراهم می گردد و در نتیجه فرهنگ عامه را تحت تاثیر خود قرار می دهد. در این گونه موارد هرچه غنای فرهنگ بومی بیشتر باشد، میزان اثرگذاری آن بر افراد غیر بومی بیشتر از میزان اثر پذیری آن است. با مهاجرت" نخبگان فرهنگ غیر بومی" به جامعه مساعدتر، امکان اثر گذاری این  نخبگان به فرهنگ بومی جامعه بیشتر است و معمولا هم نتیجه مثبتی به دنبال دارد، آنچه که در این گونه موارد اهمیت دارد بومی سازی فرهنگ جدید برای بالا بردن درجه اثر پذیری ان از سوی افراد "جامعه هدف" است. اهمیت موضوع وقتی بیشتر می شود که این مهاجرت ها از جوامعی با زیر ساخت های فرهنگی کاملا متفاوت به جامعه هدف صورت پذیرد. فرهنگ را به دو گروه مادي و معنوي مي توان تقسيم کرد. فرهنگ مادي به دستاوردهاي مادي يعني ابزار و ادوات و فنآوري مربوط مي شود و فرهنگ معنوي شامل انديشه ها، باورها و ارزش ها و به طور کلي دستاورهايي غير مادي بشراست. یکی از دلایل انحطاط و خود باختگی جوامع در برابر تهاجم فرهنگی سایر جوامع، عدم وجود پل ارتباطی بین نسل قدیم و جدید و درنتیجه عدم اگاهی نسل جدید از سنت ها، ارزش های اخلاقی، توانمندی ها و پشتوانه های قابل اتکای فرهنگی نیاکان خود است. در این مقوله، کتابخانه های عمومی به عنوان یکی از عناصر موثر فرهنگی شهرهمواره مطرح می باشند. کتابخانه های عمومی یکی از مهمترین سرمایه های معنوی هر جامعه محسوب می گردند که حاصل تلاش بزرگ مردان و نخبگان فرهنگی آن جامعه - اعم از معاصرین و گذشتگان - را گردآوری نموده اند. برای بالا بردن فرهنگ شهری می توان از پتانسیل این مراکز حداکثر بهره برداری را برد. با افزایش تعداد و توزیع مناسب و بالا بردن کیفیت خدمات چنین مراکزی در سطح جامعه می توان در انتقال فرهنگ غنی گذشتگان به نسل جوان و آینده ساز آن جامعه گام بسیار مهمی برداشت. در این زمینه متاسفانه از سوی نهادها و ارگانهای متولی این امر در شهرستان ملارد بسیار کوتاهی صورت گرفته و کسی خود را پاسخگو نمی داند. یکی دیگر از اقدامات موثر دراین راستا، برگزاری همایشها و سمینارهای فرهنگی با حضور پیشکسوتان فرهنگی جامعه و بها دادن به تجربیات و تلاش ماندگار آنان است. هرقدر که در یک جامعه ارتباط بین نسل قدیم و جدید مستحکم تر باشد به همان میزان می توان به آرامش روانی و بقای فرهنگی آن جامعه امیدوارتر بود. بنابراین باید در تمامی مناسبت ها و تصمیم گیری های مسئولین اجرایی و فرهنگی شهر, لزوم تقویت ارتباط بین نسل قدیم و جدید به عنوان یک اصل مسلم مد نظر قرار گیرد. هر چند شهرستان ملارد از جمعیتی جوان برخوردار است با این حال نخبگان و پیشکسوتانی در همه زمینه ها ی فرهنگی، هنری ، و علمی هستند که لازم است به پاس تلاشهای ارجمند آنها و نیز الگو سازی و مشورت خواستن و بها دادن به آنها نظراتشان خواسته شود و مورد احترام و ارزش قرار گیرند.  فقدان نظام مديريت واحد شهري بافت هاي تاريخي را با تهديد جدي رو به رو مي سازد، عدم ارايه طرح  و مجوز براي ساخت و سازهاي قانوني و يا عدم جلوگیری از ساخت و ساز غيرقانوني ، فقدان آموزش و تغيير محله هاي تاريخي به بافت مهاجرنشين، مي تواند عامل تخريب بناهاي تاريخي باشد. مديريت واحد شهري در ساخت شهرها جايگاهي  محوري و تعيين کننده دارد و بدون وجود مديريت واحد شهري انجام هر کاري بیهوده و ناقص به نظر می رسد. حفظ و صيانت آثار کهن و تاريخي که نشانگر تمدن نياکان ماست و يا احداث مساجد، موزه ها و ديگر ابنيه هم چون دانشگاه ها، فرهنگسراها، تالارها و نگارخانه ها نيازمند برنامه ريزي است و انجام آن مسلما ارتقاي فرهنگ شهري را به همراه دارد و در کنار اين کار بايد به ساخت کالبد شهر نيز پرداخت. کالبد شهر را مردم مي سازند، پس مديريت واحد شهري بايد مراقب باشد تا افراد و نهادهايي که در ساخت و سازها نقش و نظارت دارند و سيماي شهر را شکل مي بخشد طوري عمل نمايند تا ساخت و ساز آنان مطابق با ويژگي هاي فرهنگي شهر باشد و ارزش هاي شهري و سيماي فرهنگي آن دچار آشفتگي نگردد. با احداث دانشگاه آزاد و پیام نور شهرستان ملارد گامی بزرگ در راستای فرهنگی شدن این شهر و نیز تغییرات عمده قرار گرفته که این نویدی مبارک است که از آن به خوبی باید صیانت کرد و در راستای هر چه بیشتر شکوفایی آن تلاش  کرد.برای ساماندهی امور فرهنگی شهرها لازم است که حتی المقدورکلیه فعالیت های فرهنگی شهر تحت یک مدیریت واحد اداره شود تا از موازی کاری های احتمالی و نیز کم کاری در برخی از اموردیگر  جلوگیری شده و همواره دستگاه یا دستگاههایی پاسخگوی مسایل فرهنگی شهر باشند و طوری نباشد که به دلیل تداخل مسئولیت های مشابه ، کسی از زیر بار مسئولیت آن شانه خالی کند!  با توجه به فعال شدن شوراهای اسلامی شهرهای سراسر کشور در سال های اخیر و گستردگی دامنه اختیارات و فعالیت آنها، نقش تعیین کننده آنها در عینیت بخشیدن به مبحث مدیریت واحد شهری غیر قابل انکار است و در این میان، اهمیت نقش کمیسیون فرهنگی شوراهای اسلامی شهرها بیش از پیش احساس می شود. اما متاسفانه کمیسیون فرهنگی شورا تاکنون نتوانسته اقدام قابل توجهی انجام دهد یا آنکه پاسخگوی حداقل امکانات کتابخانه ای شهر شود و با آنکه بیلان کاری چندین دوره شورا به طور متوالی وعده ساخت فرهنگسرای بزرگ شهر بود از آن چیزی جز یک طرح و قاب پیشتر نرفت، امید است حال که در حدود یک سال است از شهرستان شدن ملارد می گذرد متولیان فرهنگی  اداره ارشاد و... مستقر شده و این امر را تا حصول نتیجه پیگیری کنند. کسانی که عهده دار این امر خطیر و ارزشمند می شوند ابتدا باید بدانند که با چگونه بافتی از جمعیت و فرهنگ روبرو هستند سپس با کاری کارشناسی شده و اقداماتی جدی و پیگیر جوابگوی خواسته ها و مطالبات ساکنان این منطقه که بخش عمده آن را مهاجرین با فرهنگ ها و خرده فرهنگ های متفاوت هستند باشند. 

جهانگیرجعفری